Stap in mijn atelier en ga mee op mijn reis in het schilderen van 'Fiesole'.
In het voorjaar van 2025 verdiepte ik mij in oosterse en westerse compositie. De Japanse Edo periode en de vroege Italiaanse renaissance trokken vrijwel gelijktijdig mijn aandacht en via verschillende boeken ontdekte ik parallellen in de abstracte kwaliteiten van de licht-donkerverdeling in de kunstwerken. Met licht en donker bedoel ik hier niet de werking van licht en schaduw, een feitelijkheid van de natuur, maar de abstrace en universele schoonheid in de harmonie tussen donker en licht – of zoals de Japanners het noemen; notan. Na het bestuderen van oude meesters als Utagawa en Kiyonaga, keerde ik terug naar het westen waar Giovanni da Fiesole, beter bekend als Fra Angelico, in het bijzonder mijn aandacht trok vanwege zijn compositorische expertise. Geïnspireerd door zijn religieuze werken begon ik met het maken van eenvoudige zwart-witstudies van de schilderijen die mij het meest aanspraken, waarbij ik uiteindelijk een motief ontwikkelde dat leidde tot de opstelling die op de eerste afbeelding te zien is.
De drie bovenstaande afbeeldingen tonen mijn notanstudies van verschillende werken van Fra Angelico, samen met mijn uiteindelijke compositiestudie. Deze studies zijn niet bedoeld om mooi of uitgewerkt te zijn; ze dienen er slechts toe om voor mijzelf te verhelderen wat ik probeer te vangen en hoe ik dat kan doen.
Waar voor mij de uitdaging lag was hoe ik in een figuratieve westerse stijl, waar schaduwwerking een prominente plaats inneemt, ik de compositie met het gebruik van notan sterk en samenhangend kan houden, zonder dat de twee soorten van licht en donker (laten we zeggen prozaïsch en poëtisch) elkaar verzwakken of tegenspreken.
De bovenstaande afbeelding toont de onderschildering in gebrande omber, waarbij het wit van het doek zichtbaar blijft. Deze monochrome aanpak helpt me bij het beoordelen van de compositie op het grotere doek (100 x 100 cm), het verfijnen van de positionering van elk element en het verdiepen van mijn begrip van de notan (de abstracte harmonie tussen licht en donker).
​Deze afbeelding laat zien dat ik halverwege het proces besefte dat de witte vorm op de stoel niet krachtig genoeg was om als centraal element en focuspunt te fungeren, en bovendien een visuele disbalans creëerde die de hele scène naar rechts deed hellen. Daarom besloot ik een sterke driehoekige vorm toe te voegen; de stabiele driehoek die in vele altaarstukken door de geschiedenis van de religieuze kunst heen is gebruikt; symbool van de Drie-eenheid, dat de blik van de kijker naar de hemel richt. Deze aanpassing versterkte de balans in het werk.
Ter afsluiting van deze korte presentatie heb ik twee foto's toegevoegd van het schilderij dat in mijn garage wordt gevernist, samen met een close-up van de engel rechts en uiteindelijke het voltooide werk, dat momenteel te zien is in Martiniplaza in Groningen. Hoewel de inspiratie voor de compositie afkomstig is uit de Italiaanse Renaissance in combinatie met Edo Japan, is mijn schilderstijl geïnspireerd op de 19e-eeuwse meesters, gekenmerkt door grote, krachtige penseelstreken en een royale hoeveelheid verf op het doek.
